De zorg staat steeds meer in het teken van preventie. Niet alleen het voorkomen dat mensen ziek worden, maar ook het beperken van onbedoelde neveneffecten van zorg en medicatie. Een vaak onderbelicht onderdeel daarvan is wat er gebeurt met ongebruikte of verlopen medicijnen. Hieronder kunnen zorgprofessionals meer lezen over hoe ze bij kunnen dragen aan een goedgeorganiseerde inzameling daarvan.
Preventie stopt niet bij de patiƫnt
Preventie in de zorg betekent traditioneel: gezondheidsrisicoās verminderen, leefstijl verbeteren en ziekte voorkomen. Maar het begrip is breder geworden. Ook het voorkomen van milieuschade en indirecte gezondheidsrisicoās hoort daarbij.
Medicijngebruik neemt toe, onder andere door vergrijzing. Jaarlijks komt er in Nederland naar schatting meer dan 190.000 kilo aan medicijnresten in het water terecht . Deze resten bereiken via urine, ontlasting of verkeerd weggegooide medicijnen het riool en uiteindelijk het oppervlaktewater.
Daarmee ontstaat een minder zichtbaar, maar reƫel probleem: stoffen die moeilijk uit het water te filteren zijn en invloed hebben op ecosystemen Ʃn op de kwaliteit van ons drinkwater.
Medicijnen box als praktische oplossing
Een belangrijk onderdeel van deze ketenaanpak is het correct inzamelen van medicijnresten. Hiervoor kunnen zorgaanbieders zoals zorginstellingen, apotheken en andere locaties waar medicatie wordt verstrekt, bijvoorbeeld een medicijnen box plaatsen.
Deze retourboxen maken het voor gebruikers laagdrempelig om medicijnen veilig in te leveren in plaats van ze via het afval of riool te laten verdwijnen. Dat lijkt een kleine gedragsverandering, maar heeft grote impact: ingezamelde medicijnen worden gecontroleerd verwerkt en komen niet in het milieu terecht .
Van afvalwater naar volksgezondheid
Waarom is dit zo belangrijk? Medicijnresten zijn vaak biologisch actief. Ze zijn immers ontwikkeld om effect te hebben op het lichaam. In het water kunnen ze daardoor ook effect hebben op planten en dieren. Zo kunnen bepaalde stoffen gedrag of voortplanting van waterorganismen beĆÆnvloeden .
Daarnaast blijkt dat bestaande waterzuiveringsinstallaties niet alle medicijnresten volledig kunnen verwijderen . Dat betekent dat preventie aan de bron, dus vĆ³Ć³rdat stoffen in het water terechtkomen, essentieel is.
Hier raken volksgezondheid en milieuzorg elkaar direct: hoe schoner het water, hoe minder complex en kostbaar de zuivering, en hoe kleiner de kans op ongewenste blootstelling op lange termijn.
Preventie als gezamenlijke verantwoordelijkheid
De uitdaging rondom medicijnresten in het milieu is geen probleem dat Ć©Ć©n partij kan oplossen. Het vraagt samenwerking tussen zorginstellingen, overheid, waterschappen Ć©n gebruikers.
Medicijn retourboxen vormen daarin een tastbare en direct toepasbare maatregel. Ze dragen bij aan een bredere beweging waarin preventie niet alleen gaat over het voorkomen van ziekte, maar ook over het beschermen van onze leefomgeving.
En juist die brede kijk op preventie past bij een toekomstbestendige zorg: minder belasting voor mens Ć©n milieu, met relatief eenvoudige middelen die vandaag al inzetbaar zijn.